Banyoda nem, görünmez bir tahrip gücüdür. Duştan sonra aynanın buğulanması masum görünür ama aynı su buharı derz aralarına, boya altına, dolap arkasına yerleşir. Küf lekeleri, kabaran boya, şişen mobilya kenarları ve o bir türlü geçmeyen ağır koku genelde tek bir eksikten kaynaklanır: yeterli havalandırma. Doğru seçilmiş bir banyo havalandırma fanı, seramikten aydınlatmaya kadar yaptığınız tüm işleri koruyan sessiz bir sigortadır. İyi haber şu ki hem kapasite hesabı hem de montajın büyük kısmı, dikkatli bir ev kullanıcısının kendi başına yapabileceği bir iş.
Fan seçiminde en sık yapılan hata, "gövdesi büyük olan daha iyi çeker" varsayımıdır. Oysa ölçüt, fanın birim zamanda taşıdığı hava miktarıdır. Bu değer kutularda CFM (dakikada kübik feet) ya da m³/h (saatte metreküp) olarak yazar. Aralarındaki dönüşüm basittir: 1 CFM yaklaşık 1,7 m³/h.
Banyolarda kabul gören yaklaşım, havanın saatte 8 kez tamamen yenilenmesidir. Önce hacmi bulun: taban alanı × tavan yüksekliği. Ardından 8 ile çarpın.
Örnek: 1,8 × 2,2 m ölçülerinde, 2,5 m yüksekliğinde bir banyo → 3,96 m² × 2,5 = yaklaşık 10 m³. 10 × 8 = 80 m³/h. Yani en küçük banyolarda bile 80–100 m³/h bandının altına inmemek gerekir.
| Banyo alanı | Önerilen kapasite (m³/h) | Yaklaşık CFM |
|---|---|---|
| 4 m²'ye kadar | 80–100 | 50–60 |
| 4–6 m² | 100–160 | 60–95 |
| 6–9 m² | 160–210 | 95–125 |
| 9 m² ve üzeri | Armatür bazlı hesap | — |
Alan 9 m²'yi geçtiğinde ya da banyo birden fazla bölmeye ayrıldığında hacim hesabı yetersiz kalır. Bu durumda her ıslak birime pay verilir: klozet için 50 m³/h, duş için 85 m³/h, küvet için 85 m³/h, buhar üreten jakuzi veya buhar kabini için 170 m³/h. Toplam bulunan değer fanın kapasitesidir. Duş ve klozet ayrı bölmelerdeyse, tek büyük fan yerine iki küçük fan neredeyse her zaman daha iyi sonuç verir; çünkü emiş nemin kaynağına yakın olur.
Kutudaki değer, fanın ideal koşullarda ürettiği debidir. Gerçekte kanal uzunluğu, dirsekler ve dış ızgara direnç yaratır. Pratik bir yaklaşım: her 90 derecelik dirsek yaklaşık 3 metre ek kanal gibi davranır. Kanalınız uzun ya da dirsekliyse hesapladığınız değerin %20–25 üzerinde bir model seçin.
İkinci kriter ses. Sone birimiyle verilir; 0,3–1,0 sone arası fanlar sessiz sayılır, 2 sone üzeri modeller kısa sürede rahatsız eder. Aynı kapasiteyi daha büyük çaplı kanatla üreten fanlar daha sessiz çalışır.
Fan, nemin en yoğun olduğu yere yakın olmalı: duş veya küvetin hemen üstü ya da bir adım yanı. Ancak fanın işini yapması için içeri hava girmesi de gerekir. Kapının altında yaklaşık 1,5–2 cm boşluk bırakın; kapı sıkı oturuyorsa fan kendi kendini boğar ve emiş neredeyse durur. Test basit: fanı çalıştırıp emiş ağzına ince bir kağıt mendil tutun. Mendil yapışıp kalıyorsa akış sağlıklı, sarkıyorsa hava girişi yetersizdir.
Tavan tipi modeller estetik olarak daha temiz durur ve aydınlatma düzeniyle birlikte planlanırsa fark edilmez bile. Asma tavan yoksa duvar tipi modeller, dış duvara en kısa mesafeden bağlanabildiği için daha kolay bir çözümdür.
Emilen hava mutlaka bina dışına atılmalıdır. Çatı arasına, asma tavan boşluğuna ya da mutfak bacasına verilen hava, nemi başka bir yere taşımaktan başka bir işe yaramaz. Kanal seçiminde şu üç kural yeterli: